di 8 nov 2011
Lokhorstkerk

17.30 uur
kerk open

18.00-19.30 uur
maaltijd

19.30-21.30 uur
debat

Kring van Episcopius
Symposium met debat:
de vrije wil opnieuw onder vuur

Sprekers:

Gespreksleider: Marius van Leeuwen,
hoogleraar Remonstrants Seminarium.

Voorafgaand een gezamenlijke maaltijd.
- Toegang zonder maaltijd: €  5
- Toegang met maaltijd:     € 15 

De vrije wil

Het debat over de vraag of de mens een vrije wil heeft is van alle tijden. Erasmus streed erover met Luther. De vroege remonstranten verzetten zich tegen het idee dat het mensenlot al bij de schepping door God zou zijn bepaald: waar bleef dan de menselijke vrijheid? Ging het in die discussies nog om religieuze overtuigingen, tegenwoordig komen wetenschappers, zo zeggen zij, met de harde feiten: ons willen is niet vrij, maar wordt bepaald door onbewuste, neurale processen. ‘De vrije wil bestaat niet’, ‘Wij zijn ons brein’, aldus de titels van boeken die dezer dagen honderdduizenden (willoze?) kopers trekken.

Maar is deze ondermijning van het idee dat we een vrije wil hebben terecht? Is het niet onze dagelijkse ervaring dat we op z’n minst een zekere mate van keuzevrijheid hebben om dingen al dan niet te doen? Is ons doen en laten werkelijk helemaal bepaald door processen waarop we geen vat hebben? De mens is toch niet alleen machine, maar ook: geest, zelfbewustzijn? Blijft hij niet altijd, hoezeer hij ook bepaald mag zijn door allerlei structuren, in zekere mate verantwoordelijk voor wat hij denkt, verlangt, doet?

Waar brengt de ondermijning van de opvatting dat we een vrije wil hebben ons? Zou dat ons niet van onze verantwoordelijkheden ontslaan? Zou, als de mensen werkelijk geen vrije keuze hebben, niet de basis onder onze (democratische) samenleving,en in het bijzonder onder ons rechtssysteem, weggeslagen worden?